Cofrestru / Mewngofnodi | English | Cyrchu Rhwydd
Dilynwch ni ar:  

CYNNWYS

Canllawiau addysgu

Agor yr adnodd

Prif Ffocysau: Cwricwlwm Cymreig ,
Ffocysau Pellach: Dwyieithrwydd, Sgiliau Llythrennedd, Sgiliau Rhifedd, DMaAGD, Dysgu Estynedig,

Sut y defnyddiwyd yr adnodd?

Defnyddiwyd yr adnodd hwn o fewn hanner tymor o waith yn rhoi sylw i waith naratif. Roedd y disgyblion wedi ymdrin â chwedlau ymhob blwyddyn ysgol cynt ac felly’n gyfarwydd â rhai nodweddion chwedl. Roedd cynnwys y chwedl leol hon hefyd yn atgyfnerthu y Cwricwlwm Cymreig.  

Ceisiwyd edrych ar y chwedl mewn perthynas â’r fframwaith sgiliau fel bod ffocws pendant i’r Sgiliau Meddwl a Chyfathrebu. Un o fanteision defnyddio adnoddau GCaD Cymru yw bod y plant yn datblygu sgiliau TGCh wrth ymdrin â’r gweithgaredd ar lein. Ceisiwyd edrych yn ehangach ar sgiliau TGCh wrth wneud defnydd o’r we a defnyddio rhaglen ‘Activinspire’ wrth ddarllen y chwedl. Mae gweithgareddau cychwynnol yn cynnwys sgiliau rhif gan gynnwys, pellter, amser, cyfesurynnau, gwaith cwmpawd a darllen/gosod symbolau ar fap. Gellir datblygu'r rhain ymhellach na’r hyn wnaed yn y gweithgaredd hwn. Mae’n enghraifft o sut y gellid defnyddio adnodd ar  wefan GCaD Cymru i greu cyd-destun thematig a thrawsgwricwlaidd ar lawr y dosbarth.

Gwers 1

Gweithgaredd1

Rhoi lluniau o gymeriadau mewn chwedlau cyfarwydd i un disgybl mewn pâr.  Un disgybl yn disgrifio’r cymeriad o ran golwg a’r hyn sydd yn y llun. Disgybl arall yn tynnu’r llun yn ôl y disgrifiad. Dyfalu pwy yw’r cymeriad. Gwerthuso gwaith. Sut wnaethon nhw ddisgrifio’r llun? Pa fath o eiriau a ddefnyddiwyd? Oedd y disgrifid yn un clir neu beidio? Pam? Ydy hi’n bwysig i awdur/awdures i ddisgrifio cymeriad yn glir? Pam?

Gweithgaredd 2

Edrych ar luniau’r stori mewn grwpiau o 3.

1. un disgybl yn cofnodi syniadau
2. disgybl sy’n arwain y trafod
3. disgybl sy’n adrodd yn ôl.

Pob grŵp i dderbyn un llun ac i drafod beth sydd yn y llun. Rhagfynegi wrth drafod pwy yw’r person, ble maen nhw, beth maen nhw’n wneud, beth sydd wedi/mynd i ddigwydd? Sut fath o gymeriad yw’r person? Sut mae’n teimlo? Adrodd yn ôl yn eu grwpiau.

Wrth glicio ar yr arwydd + yn yr adnodd ar-lein mae’r lluniau’n dod yn fwy o faint.

Gweithgaredd 3

Cyflwyno’r stori ar-lein ac esbonio pam gafodd ei ddewis.

Trafod cyn ac ar ôl ei ddarllen:

• Pwrpas: Pam gafodd ei ysgrifennu?
• Cynulleidfa: Pryd gafodd  ei ysgrifennu?

Lliwio wrth ddefnyddio ‘ActivInspire’ i anodi’r testun Penderfynu ar bwyntiau penodol yn y stori. Darllen y testun a chanolbwyntio ar fwynhad ac ystyr.  Cyfeirio at brif ddigwyddiadau/ cymeriadau. Trafod lleoliad. Ail-ddarllen - plant i gymryd rhan i ddarllen darnau gyda’i gilydd. Grwpiau’n cymryd rôl gwahanol gymeriadau yn y stori. Dim mwy na 10 i 20 munud o hyd. Gwerthuso ac ymateb i’r darllen.

Gweithgaredd 4

Defnyddiwyd y gweithgareddau ar-lein fel parau ar gyfer y gweithgaredd ffocws. Roedd hwn yn gyfle i atgyfnerthu dealltwriaeth y disgyblion o brif ddigwyddiadau’r stori.

Rhan 2: Trefnu Lluniau a Brawddegau (2 lefel wahaniaethol)

Trefnu brawddegau ar gyfer y parau uwch eu gallu.

Gweithgaredd 5

Rhan 4 : Gwir neu gau. Defnyddio’r gweithgaredd ar y bwrdd gwyn rhyngweithiol gyda’r dosbarth cyfan. Darllen y brawddegau ar y cyd. Parau’n trafod y frawddeg. Sicrhau eu bod yn dod i benderfyniad ynglŷn â pham fod y frawddeg yn wir neu’n gau er mwyn cadarnhau dealltwriaeth y disgyblion o ddigwyddiadau’r stori.

Gweithgareddau Pellach:

Edrych ar gymeriadau yn y chwedl

Rhan 4: Chwilio’r gwahaniaeth - Pyramid 9

Trafod cymeriadau - pwy ma’ nhw’n feddwl ydyn nhw yn y stori.  Sut mae’n debyg iddyn nhw? Defnyddio taflen waith ‘Yn debyg i….’

Gweithgaredd Pêl Risial

Pob aelod o’r grŵp yn cael un cymeriad. Tasgu syniadau am eu cymeriad - beth ma nhw’n hoffi/ddim yn hoffi/diddordeb/personoliaeth. Defnyddio taflen grid mat ‘Dewis Cymeriad’.

Creu gorffennol a dyfodol i‘w cymeriad - rhaid i’r rhagfynegiadau fod yn dod o’r wybodaeth yn y testun

Meddwl a Rhannu: taflen waith sy’n annog y disgyblion i edrych nôl ar brif ddigwyddiadau’r chwedl ac yna ystyried teimladau a gweithredoedd y cymeriad ochr yn ochr â’r rhain.

Darlleniad Radio:

Gweithgaredd llafar. Rhoir cyfle i’r disgyblion ymarfer eu darlleniad o’r chwedl, neu fod grwpiau o fewn y dosbarth yn cymryd rhannau o’r stori. Rhaid edrych ar sgiliau darllen:

e.e. Seibio

• Rhoi pwyslais
• Dangos teimlad
• Llais dwfn/llais menyw
• Llais cryf
• Sibrwd

Gall y disgyblion greu allwedd o’r rhain a gosod y symbolau ar y testun i’w cynorthwyo wrth ddarllen. Bydd cyfle gwych fan hyn i grwpiau eraill o fewn y dosbarth i werthuso’u gwaith gan ddefnyddio’r allwedd.

Addasu’r stori i greu sgript ac un person i ddarllen y naratif. Recordio neu berfformio’u gwaith a gwerthuso’r broses o weithio a’r canlyniad terfynol.

Effaith a Chanlyniad

• Wedi datblygu Sgiliau Meddwl, Cyfathrebu, TGCh a Defnydd o Rif yn y gweithgareddau.
• Cyd-ddarllen fel dosbarth neu grwpiau yn gyfle da i asesu sgiliau darllen y disgyblion ar ddechrau uned o waith ac wedyn yn rhoi ffocws clir i gynllunio tasgau addas i fodelu darllen.
• Disgyblion yn magu hyder a rhuglder wrth ail-ddarllen yr un tesun ac ymchwilio ymhellach i mewn i destun.
• Cyfleoedd cyson drwy’r gweithgareddau i ddisgyblion ddatblygu sgiliau meddwl ac i werthuso ansawdd gwaith yn ogystal â’r broses o gyd-weithio, dod i benderfyniadau, ac addasu a gwirio gwaith ac ati.
• Cyfleoedd i ddisgyblion weithio fel partneriaid neu grwpiau. Mewn sefyllfaoedd pwrpasol fel hyn mae disgyblion yn dysgu wrth ei gilydd a hefyd yn datblygu sgiliau trafod, mynegi barn, holi cwestiynau i’w gilydd, ac yn y blaen, yn naturiol.
• Mae’r gweithgaredd ar lein wedi eu gwahaniaethu ac felly mae’n hwyluso’r broses o baratoi tasgau gwahaniaethol ar gyfer disgyblion y dosbarth.
• Mae natur y chwedl ar-lein yn rhoi cymorth arbennig i ddisgyblion ddarllen a dehongli’r chwedl yn annibynnol. Gellir defnyddio’r botwm sain i’r chwedl gael ei chlywed. Roedd disgyblion yn gallu gwirio, gwrando ac ail-wrando wrth iddynt gael anhawster gyda geiriau neu gymal. Roeddent felly’n gallu gweithio ar gyflymdra eu hunain a llwyddo.
• Roedd cyfleoedd cyson ar gyfer Asesu ar Gyfer Dysgu gan fod y gweithgareddau’n rhai byr ac amrywiol ac amser yn y wers yn cael ei flaenoriaethu ar gyfer bwydo nôl a gwerthuso gwaith.
• Disgyblion yn gallu ail-ddarllen y chwedl fel tasg gwaith cartref ar-lein. Maen nhw hefyd yn gallu cadarnhau eu dealltwriaeth gyda’r gweithgareddau ar-lein.

Adborth gan y Dysgwr

‘Dwi’n hoffi darllen ac ysgrifennu chweldau achos does dim rhaid i bopeth fod yn wir!’

‘Dwi’n hoffi gwrando ar rywun yn darllen y stori i fi. Ond roedd e’n fwy defnyddiol hefyd i gael y stori ar y sgrîn o’n blaenau ni. Pan roedd fy athrawes yn sôn am eiriau arbennig roeddwn i’n gallu eu gweld o fewn y brawddegau.’

‘Roeddwn i’n hoffi’r gweithgareddau ar y cyfrifiadur achos redden nhw’n glir a ddim yn rhy anodd. Dwi’n hoffi gweithio gyda phartner.’

Adnoddau Eraill

Taflenni gwaith, copi o’r Chwedl, mapiau a lluniau o’r lleoliad, lluniau o gymeriadau mewn chwedlau eraill, lluniau unigol o’r chwedl, copiau o chwedlau dwyieithog I hybu dwyieithrwydd.

Gwersi a Ddysgwyd

Disgyblion yn cael budd o gyd-ddarllen ac o fodelu darllen da. Chwedl neu destun yn gallu bod yn sbardun i waith thematig am gyfres o wythnosau.  Mae gweithgareddau sgiliau meddwl yn werth chweil wrth i ddisgyblion ddod i adnabod digwyddiadau a chymeriadau’n ddyfnach.